Rapport AR - Evalueren subsidies

Nieuw rapport van de Algemene Rekenkamer over het evalueren van subsidies

Een recent rapport van de Algemene Rekenkamer laat onder meer zien dat de rijksoverheid subsidies gebrekkig op effectiviteit evalueert en dat niet-onderbouwde informatie over de effectiviteit wordt gebruikt bij beslissingen over voortzetting van de subsidies en voor het informeren van de Tweede Kamer. De Algemene Rekenkamer heeft dit kritische rapport laten vergezellen van een aantal activiteiten waarmee ze actief en praktisch wil bijdragen aan betere evaluaties.

Leden van de NVRR publiceren regelmatig rapporten met resultaten van een onderzoek naar subsidies. Ook de Algemene Rekenkamer heeft recent een subsidie-onderzoek gepubliceerd  Leren van subsidie-evaluaties. Kernvraag daarin was: houdt het Rijk in de gaten of het grote bedrag aan subsidiegelden effectief wordt besteed? In 2010 ging het om 613 subsidieregelingen met een budget van € 6 miljard.  De Algemene Rekenkamer concludeert dat subsidies over het algemeen gebrekkig op effectiviteit worden geëvalueerd. Hierdoor blijft veelal onbekend of subsidies effectief zijn.

De gebrekkige wijze waarop subsidies worden geëvalueerd kan nadelige gevolgen hebben. Het risico bestaat dat ministers beslissingen nemen over bijvoorbeeld voortzetting van een subsidieregeling op basis van niet-onderbouwde informatie over de effectiviteit. Ook bestaat het risico dat ministers niet-onderbouwde informatie aan de Tweede Kamer verstrekken over de effectiviteit van subsidies.
Wij hebben vastgesteld dat deze risico’s zich in de praktijk ook echt voordoen.

De Tweede Kamer krijgt op basis van de door ministers verstrekte informatie geen goed beeld van de effectiviteit van subsidies. De Kamer wordt niet over alle subsidie-evaluaties geïnformeerd en in een aantal gevallen is de informatie gekleurd: ministers melden soms alleen de positieve punten uit subsidie-evaluaties. Ook de kwaliteit van het rijksbrede Subsidieoverzicht Rijk 2010 schiet op diverse punten tekort.

Het rapport heeft tot maar liefst 48 vragen van de Tweede Kamer aan de minister van Financiën geleid. In zijn reactie geeft de minister onder meer aan het met de Algemene Rekenkamer eens te zijn dat de informatie over subsidies en de evaluaties van subsidies in de begrotingen beter kan en moet, zodat transparant is wat we gaan evalueren of hebben geëvalueerd (en waar deze evaluaties te vinden zijn) en dat er beter kan en moet worden geëvalueerd. De minister voelt er niets voor om subsidies waarvan uit evaluaties is gebleken dat ze niet effectief zijn als regel stop te zetten. Dat zou onder meer in strijd zijn met het budgetrecht van de Tweede Kamer.

Het publiceren van een – vaak kritisch – rapport is een klassieke taak van rekenkamers. Gecontroleerden worden daar, om begrijpelijke redenen, niet altijd blij van. De Algemene Rekenkamer heeft er rondom het subsidie-onderzoek bewust voor gekozen niet alleen een scherp rapport te publiceren, maar ook praktisch bij te dragen aan een verbetering. Daarom heeft ze naast het rapport een Handreiking effectevaluaties van subsidies uitgebracht, om ministeries te helpen  beter te evalueren. Ook biedt ze zeer goed bezochte workshops aan voor rijksambtenaren. Hierin bespreken de deelnemers met elkaar de evaluatie mogelijkheden voor een aantal  zelf meegebrachte subsidies.