Congres 2018

Jaarcongres NVRR 25 mei 2018 - Workshops

Plenair (10.35 - 11.25 uur)

      Dagvoorzitter Jacques Handelé
   

Na zijn studie biologie in Wageningen, voelde Jacques zich snel thuis in alle uithoeken van de publieke sector. Van het kloppend hart naast bewindslieden tot in de essentiële haarvaten van de uitvoering. Als medewerker, als directeur en veel als proces- en teambegeleider. Binnen een organisatie of in programma’s met verschillende overheden. Sinds 12 jaar werkt hij vanuit zijn eigen bedrijf Jacques Handelé Antwoorden & Vragen en samen met Alexander Elings in Elings & Handelé. “Het goede goed doen” is een diepe, sterke drive. Het zelf goed doen en anderen met wie en voor wie hij werkt daarmee helpen. Van persoonlijke vragen tot maatschappelijke opgaven. Jacques is nieuwsgierig, onderzoekend, heeft begeerte voor wijsheid en is allergisch voor bull-shit.

www.antwoordenvragen.nl
www.elingsenhandele.nl

      Keynote speaker Paul Frissen
   

Paul Frissen is hoogleraar Bestuurskunde aan de School voor Politiek en Bestuur van de Universiteit van Tilburg (UvT), decaan van de Nederlandse School voor Openbaar Bestuur (NSOB) en lid van het adviesorgaan Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling (RMO). Hij promoveerde in 1989 cum laude op het proefschrift Bureaucratische cultuur en informatisering. Dit proefschrift leverde hem de Samsom H.D. Tjeenk Willink prijs 1985-1989 en de G.A. van Poeljeprijs 1989 van de Vereniging voor Bestuurskunde op.
Paul Frissen houdt zich bezig met analyses van de moderne staat versus de postmoderne netwerksamenleving en de plaats die moderne informatietechnologie, en met name internet, daarin inneemt. Daarin neemt hij afscheid van de verouderde beschouwing van de staat als centraal sturend orgaan. Hij uit zich sceptisch over de resultaten van overheidsbemoeienis vooral ook de toenemende overheidsbemoeienis tot achter de voordeur.
Meer informatie: Paul_Frissen of NSOB


Workshopronde 1 (11.30 - 12.30 uur)
Thema: De rekenkamercommissie, hoeder van ...

      A1: Ruimte voor maatschappelijk initiatief, impulsen voor democratische kwaliteit​
Jean Eigeman, Rekenkamercommissie Gorinchem
   

Het lokaal bestuur staat voor grote uitdagingen nu op veel plaatsen actieve inwoners om ruimte vragen om zelf te werken aan maatschappelijke opgaven. Die ontwikkeling gaat gelijk op met de lokalisering van het partijwezen. Het democratisch bestel is in beweging, vooral lokaal.

Hoe verhouden raad, college en organisatie in het lokaal bestuur zich tot deze ontwikkelingen. Welke rol heeft de raad, wat betekent dat voor de kracht van  de representatieve democratie. De traditioneel vaak eenzijdige verhouding tussen gemeentebesturen en burgers ondergaat grote veranderingen, wederkerigheid is steeds belangrijker.

Dit alles krijgt nog extra lading door de invoering van de Omgevingswet. Na de decentralisaties in het sociale domein is deze herziening in het fysieke domein wellicht de grootste verandering sinds 1848 (Huis van Thorbecke). In toekomstige planvorming krijgen actieve inwoners en ondernemers (wettelijk) meer ruimte om zelf invulling te geven aan de inrichting van de openbare ruimte.

Ook voor rekenkamers is die ontwikkeling relevant. De afgelopen jaren zijn al verschillende onderzoeken gedaan. Jean Eigeman gebruikt  een aantal onderzoeken[1] waar hij zelf actief bij betrokken is om met deelnemers op verkenning te gaan.

Een cruciale vraag die aan de orde zal komen, is of gemeenteraden anno 2018 e.v. nog kunnen volstaan met de klassieke trits: kader stellen, controleren, volksvertegenwoordiging.

 

[1]In Oisterwijk (met Laurens de Graaf) en Zoetermeer (met Marije v.d. Berg en Vincent van Stipdonk) als onderzoeker, in Gorinchem met Necker&vanNaem als lid van de Rekenkamercommissie. 

       
      A2: Publieke waarden voor rekenkamerwerk
Kirsten Veldhuijzen, Algemene Rekenkamer
   

In deze workshop gaat Kirsten Veldhuijzen nader in op de betekenis van publieke waarden voor rekenkamerwerk. Zij schetst de ontwikkeling van ‘rekenen’ naar ‘betekenen’. Welke waarden zijn dat dan en wat kunnen publieke waarden bijdragen aan de kwaliteit van het lokaal bestuur? 

       
      A3: De (eigen)wijsheid van rekenkamers
Vincent van Stipdonk, Stipdonk raadgever & redacteur en Marije van den Berg, Democratie in uitvoering
 


 

 

 

In deze workshop fileren we praktijkvoorbeelden van succesvol onderzoek. Waar zat het succes in? Wanneer vinden we onderzoek eigenlijk succesvol? En waar kun je als rekenkamer(commissie) gericht en professioneel op (aan)sturen? We doen dit aan de hand van het Rekenkamerkompas van de NVRR, dat rekenkamer(commissie)s handvatten biedt om hun professionaliteit en effectiviteit te vergroten. Het doel: beter weten aan welke knoppen je kunt draaien voor succes, zodat je onderzoeken grotere impact hebben in de lokale gemeenschap waar jij voor werkt.

We maken in deze workshop actief gebruik van ieders (eigen)wijsheid; het wordt geen luistersessie.\


            

       
      A4: Betrek de betrokken burger
Jan de Ridder, Rekenkamer Metropool Amsterdam
   

Het is niet de taak van een rekenkamer om burgers te prikkelen om actief te participeren in de maatschappij. Wij moeten wel rekening houden met de betrokken, participerende burger. Hoe kan dat? Daar gaan het over in de workshop. We gaan mogelijkheden langslopen om burgers bij ons werk te betrekken:

  • De burger als inspirator bij onderzoeksvragen
    Welk onderwerpen houden de burger bezig? AL verschillende rekenkamers hebben ervaren dat burgers een goede neus hebben voor relevante onderwerpen.
  • De burger als bron in het onderzoek
    Op deze wijze worden burgers al vaak gebruikt. Bij onderzoek naar doeltreffendheid, kan de burger informatie verschaffen over wat er in de praktijk daadwerkelijk is gerealiseerd.
  • De burger als (ervaring) deskundige in de uitvoering van een onderzoek
    Dit is een uitdagende optie. Burgers weten vaak veel dat bij de uitvoering van onderzoek nuttig is. Maar als je de burger toelaat in de onderzoekskeuken moeten er wel ook afspraken worden gemaakt over het zorgvuldig omgaan met informatie.
  • De burger als ontvanger van resultaten
    Openbaarmaking van resultaten is een belangrijke taak. Een rekenkamer draagt bij aan de publieke verantwoording van het openbaar bestuur. Wellicht moeten we ons daarbij rechtstreeks richten op burgers in plaats van op de media. Hoe kan dat?
  • De burger als controleur van burgerinitiatieven 
    Gemeenten geven ruimte aan burgers voor maatschappelijke initiatieven. Zodra er belastinggeld gaat worden besteed kan dit niet zonder controle. Hoe moet dat vorm krijgen zonder die initiatiefrijke burger aan banden te leggen? Kan de medeburger worden ingeschakeld?

 

Sponsorworkshop (12.50 - 13.20 uur)

door I&O Research

Hoe (on)bekend is de lokale rekenkamer en hoe (on)belangrijk is dat?
In deze workshop presenteren we de uitkomsten van een publieksonderzoek onder de Nederlandse bevolking. Wat merken inwoners van het werk van lokale rekenkamers, welke associaties en beelden (letterlijk) en verwachtingen heeft men van rekenkamers? Heeft men überhaupt wel eens gehoord van de plaatselijke rekenkamer? Thijs Lenderink en Jaap Bouwmeester gaan op interactieve wijze met de zaal in op de uitkomsten. Weet u welke beelden men van u heeft en wat betekent dat voor uw werk als rekenkamer?


Workshopronde 2 (13.30 - 14.30 uur)
Thema: De rekenkamer aan de slag met ... 

      B1: Slagen in 3Dtaken?
Rien Fraanje, Rob/Rfv en Tineke van den Biggelaar, Rekenkamercommissie Eindhoven
    De invoering van de nieuwe decentrale taken in het sociaal domein voor gemeenten sinds begin 2015 blijft volop in de belangstelling. Jeugdhulp krijgt een transformatieplan, gemeenten worstelen met budgetten en toegang, participatie vraagt aanhoudend aandacht. De gemeenteraden zijn voor nieuwe taken gesteld, kaders zijn geformuleerd en uitgaven gecontroleerd. Binnenkort zijn de realisatiecijfers van 2017 bekend. Hoe is het inmiddels met de beoogde transformatie? Wat betekent dit voor gemeenteraden, hoe geven ze invulling aan hun kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende rol? Wat betekenen de taken in het sociaal domein voor gemeentelijke rekenkamers? Sturing en verantwoording in het sociaal domein staan al langer onder druk. Paarse krokodillen blijken hardnekkig. Hoe dealen gemeentelijke rekenkamers met de verantwoordingsparadoxen in het sociaal domein? De 3D-denktank heeft met lokale rekenkamers Best Practices van 3D-onderzoek in kaart gebracht. In deze workshop gaan Tineke van den Biggelaar (Rekenkamer Eindhoven) en Rien Fraanje (Raad voor het Openbaar Bestuur) in op de rol van raadsleden en de ondersteuning door rekenkamers en de toekomstige opgaven.
       
      B2: De controle van de effectiviteit van de informatiebeveiliging
Kees Hintzbergen, IBD
    Gemeenten kennen sinds 2013 de BIG en daarop laten rekenkamers onderzoeken uitvoeren. Maar wat is echt belangrijk in de beoordeling van de effectiviteit en doelmatigheid van de informatiebeveiliging?
Wanneer is een gemeente echt in control? Het is geen enkele moeite om een bestuurder of een CISO af te rekenen, maar waar liggen de echte uitdagingen en wie zijn daarvoor verantwoordelijk? Wat is de basis voor veilige informatie? En wat nu de AVG er is? Een interactieve sessie met vragen en antwoorden zodat u als rekenkamer de nadruk legt op en de juiste accenten weet te raken, die echt bijdragen aan een informatieveilige gemeente waar privacy ook nadrukkelijk aandacht krijgt.
       
      B3: Tegenmacht en de rol van de rekenkamer
Julien van Ostaaijen, Universiteit Tilburg
   

Democratie wordt vaak opgevat als zorgen voor een goed ‘volksbestuur’. Maar democratie betekent ook het bieden van bescherming aan minderheden tegen de meerderheid, en andersom. Het inrichten van een stelsel van macht en tegenmacht voorkomt dat één bestuurslaag, organisatie of actor zijn wil te dominant kan doordrukken ten koste van anderen. Dergelijke tegenmacht is essentieel voor een goed functionerende democratie. Hoe past een rekenkamer in dit stelsel? En hoe zorgt een rekenkamer die deels afhankelijk is van de lokale politiek (denk aan de benoeming van leden en de hoogte van het budget) erin onafhankelijk te zijn en blijven? Daarover gaat deze workshop en wordt met de deelnemers de discussie gevoerd.

       
      B4: de omgevingswet - Van uitstel komt afstel!
Nico op de Laak, Rekenkamercommissie Roermond
   

Een klassiek spreekwoord. En in overheidsland soms ook werkelijkheid. Maar niet als het om de Omgevingswet gaat. Weliswaar is de invoering met anderhalf jaar uitgesteld maar de wet komt er. Zelden namelijk had een wet zoveel draagvlak in zowel Tweede als aansluitend in de Eerste Kamer. Natuurlijk zijn er “nog wat beren op de weg”. Maar die worden de komende tijd spreekwoordelijk opgeruimd: “Technische zaken en juridische afrondingen” heet het in het vakjargon. Dus die wet komt er.

Maar wat betekent die wet nu voor rekenkamer(commissie)s? Want waarom zouden wij nu anno 2018 iets gaan doen wat pas in 2021 van kracht wordt en waar, zo lijkt het, pas in 2023 of later onderzoek naar kan worden uitgevoerd?

Niets is minder waar!

De uitdaging van de Omgevingswet voor rekenkamer(commissie)s op dit moment is tweeledig:

  • op welke wijze kan nu al vooruitgelopen worden op de nieuwe wet en wat is de positie van de gemeenteraad daarbij;
  • en wat moet op korte termijn door de gemeenteraad ondernomen worden om op de juiste manier in positie te komen bij de verdere implementatie van die nieuwe wet.

Met andere woorden: welke succesfactoren en welke risico’s dienen zich aan en hoe kan een rekenkamer(commissie) daarin pro-actief handelen.

In een interactieve workshop neemt Nico op de Laak jullie mee. Let wel: vluchten kan niet meer en alleen maar toehoorder zijn is onmogelijk. Je moet iets vinden en je moet meedoen.
Maximaal 20 deelnemers, dus meld je onmiddellijk aan!