Skip to main content

Auteur: Rekenkamer Zeist

Zeist energieneutraal: onderzoek naar de gemeentelijke ambities

Wat is de stand van zaken met betrekking tot de verduurzaming van de gemeente Zeist? De Routekaart Nieuwe Energie Zeist stelt een aantal doelen voor 2030 en 2050 en bevat een reeks aan maatregelen om deze doelen te bereiken. De haalbaarheid van de doelen is onderzocht voor twee van de vijf actielijnen uit de Routekaart: ”Warme Wijken” (hebben inwoners voldoende mogelijkheden om te verduurzamen) en ”Duurzame Bronnen” (kan er voldoende duurzame energie worden opgewekt). De acties in de lijn Warme wijken zijn in theorie voldoende om de doelen te halen (bijv. isoleren, warmtepompen), maar de beoogde snelheid is erg hoog. Met het huidige tempo is het niet haalbaar. De barrieres zijn oa krapte op de arbeidsmarkt, capaciteitsgebrek bij gemeente en het ontbreken van energielabels voor woningen. Er is in Zeist voldoende aandacht voor de sociale impact van energietransitie, maar aanvullend beleid is gewenst. De acties in de lijn Duurzame bronnen zijn niet voldoende om de doelen te bereiken. Barrieres zijn bijvoorbeeld het gebrek aan ruimte voor zonne- en windparken en de netcongestie, die nieuwe aansluitingen belemmert. De gemeente heeft niet alles in eigen hand als het gaat om windenergie en warmte. Overall heeft Zeist een goede uitgangspositie voor succesvolle transitie, mede dankzij initiatiefrijke inwoners en actieve maatschappelijke organisaties, maar de huidige formulering van de doelen is niet de optimale basis om energietransitie te sturen.

Leren van ervaring

De observatie van de Rekenkamer Zeist dat in veel rekenkameronderzoeken hetzelfde soort resultaten, conclusies en aanbevelingen naar voren komen, riep de vraag op in welke mate het college, de raad en de organisatie leert van deze onderzoeken. Maar ook: hoe leert de organisatie van eigen evaluaties, processen en projecten? Daarom is het onderzoek ”Leren van ervaring” uitgevoerd, gericht op het hele systeem, dus het ambtelijk apparaat, het college én de gemeenteraad, waarbij zowel het systeemleren als het ervaringsleren aan de orde zijn geweest. Aan de hand van twee casussen zijn documenten geanalyseerd en interviews gehouden. Het onderzoek laat zien hoe lastig ”leren” is en hoe belangrijk het is hier tijd, inspanning en aandacht aan te geven. Via de methode ‘’projectmatig creëren’’ worden in Zeist zaken wel meer systematisch aangepakt en ook via de Zeist Academie wordt kennis aan elkaar overgedragen, maar de werkwijze wordt nog niet altijd toegepast. Er is zeker ook ruimte voor innovaties en experimenten, ontwikkeling en vernieuwing, maar dat gaat soms ten koste van reflectie en evalueren. De eindconclusie is dat leren in Zeist zeker een belangrijke plek inneemt en wordt gestimuleerd en gefaciliteerd, maar dat het nog ontbreekt aan vanzelfsprekendheid en automatisme om systematisch te evalueren en te reflecteren. Om de onderzoeksresultaten beter te laten landen in de hele organisatie zijn interactieve workshops georganiseerd voor medewerkers en raadsleden.

Lessen voor effectieve(re) burgerparticipatie

Burgerparticipatie staat in Zeist hoog op de politieke en bestuurlijke agenda als manier om beleid te maken en uit te voeren. Zeist durft hierin te experimenteren, zoals met de Maaltijd van Zeist of de Inwoners Advies Commissie. veel gaat er al goed. Desondanks worden er soms ook knelpunten ervaren en zaken benoemd die anders of beter kunnen. Het gaat dan bijvoorbeeld om duidelijkheid, verwachtingen en de rolverdeling. De rekenkamer wilde vanuit een nieuwsgierige en onbevooroordeelde houding meekijken in processen waar participatie een belangrijke rol speelt. Het onderzoek is op een vernieuwende wijze aangepakt en uitgevoerd, nadrukkelijk participatief en door de inzet van een observatieteam. Doel van het onderzoek was conclusies en aanbevelingen te formuleren waar zowel gemeente als inwoners hun voordeel mee kunnen doen en waardoor de burgerparticipatie in Zeist nog effectiever wordt.

Slim luisteren naar klanten

Kwaliteit van de dienstverlening heeft hoge prioriteit. Het gaat daarbij o.a. om klantvriendelijkheid en adequate afhandeling van vragen en de afstemming tussen front- en backoffice. Het Klant Contact Centrum (KCC) is het visitekaartje van de gemeente. In het coalitieakkoord 2014-2018 is ingezet op verbetering van de klantgerichtheid van de dienstverlening door oa meer digitalisering en een inloopmogelijkheid voor burgerzaken (zonder afspraak). De Rekenkamer heeft twee onafhankelijke bureaus ingeschakeld om het onderzoek uit te voeren. De bureaus hebben samen opgetrokken en uiteindelijk zijn er twee rapporten opgeleverd: Het rapport ‘’Slim Luisteren’’ en het rapport Servicegerichtheid en Dienstverlening van de gemeente Zeist.

Oriëntatie informatieveiligheid

De rekenkamer verrichte een kort onderzoek naar de mate waarin de gemeente Zeist aandacht en beleid heeft voor informatieveiligheid. De rekenkamer stelde hiertoe schriftelijke vragen aan het college en bood de beantwoording voorzien van een eigen reactie aan, aan de gemeenteraad.

Persoonsgebonden archivering: Succes of niet? Rekenkameronderzoek naar de vindbaarheid van gemeentelijke archiefstukken

De Rekenkamer Zeist heeft in 2016 een kort onderzoek, de zogenaamde Quick Scan, uitgevoerd naar de opslag en vindbaarheid van documenten. Het onderzoek is in eigen beheer uitgevoerd. De aanbevelingen over het toezicht op de archieven die de gemeentearchivaris in juli 2015 deed bij het rapport over de gemeentelijke jaarrekening van 2014 waren de directe aanleiding voor dit onderzoek. Ook kwam er over archivering een aantal vragen vanuit de gemeenteraad en vanuit de inwoners van Zeist.
Er is voor wat betreft archivering breed onderzoek verricht in de organisatie (er zijn veel interviews gehouden) maar gezien het karakter van het onderzoek (kort onderzoek) is niet overal de diepte gezocht.
Voor de vindbaarheid van stukken is ook een praktijktoets gedaan.
Onderzoek is een moment opname
Het is goed op te merken dat het onderzoek een momentopname is, terwijl er zich tegelijkertijd
allerlei ontwikkelingen voordoen. Zo is er inmiddels een concept Archiefvisie 2016 ontwikkeld met daaraan gekoppeld een concept Uitvoeringsadvies. Deze zijn inhoudelijk niet meer opgenomen in het onderzoeksrapport.

Fietstunnel Den Dolder: de baas ontbreekt?

De rekenkamer van de gemeente Zeist verrichte onderzoek naar de aanleg van de langzaam verkeerstunnel in Den Dolder. Een groot en langlopend project in Zeist. Het onderzoek bracht leerpunten voor kaderstelling en regie in grote projecten, burgerparticipatie en voor samenwerken met derden.

Integratie in Zeist: kleur bekennen?

De Rekenkamer onderzocht de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van het thema integratie en inburgering in de gemeente Zeist. Aanleiding voor dit onderzoek is het feit dat met ingang van 1 januari 2013 zijn de financiele middelen voor de uitvoering van de Wet Inburgering komen te vervallen. De verplichting tot inburgering blijft bestaan. De gemeente kent geen zelfstandig integratie beleid maar laat integratie onderdeel uitmaken van diverse beleidsterreinen